Wat Nederlandse ondernemers écht moeten weten
Voor Nederlandse ondernemers die actief zijn in Duitsland, brengt zakendoen
kansen, maar ook specifieke juridische risico’s met zich mee. Eén van deze risico’s is
de zogenoemde faillissementspauliana (in het Duits Insolvenzanfechtung): een
regeling binnen het Duitse faillissementsrecht die het mogelijk maakt om betalingen
of transacties van terug te draaien die vóór een faillissement hebben
plaatsgevonden. Deze regeling wordt in de praktijk vaak onderschat en kan grote
financiële gevolgen hebben voor u als ondernemer. We zetten het voor u op een rij.
Wat houdt de faillissementspauliana in?
Als een bedrijf in Duitsland failliet gaat, kan de curator bepaalde handelingen uit het
verleden aanvechten en geld terugvorderen - ook van buitenlandse partijen zoals
Nederlandse ondernemers.
Een voorbeeld: een Duitse klant betaalt netjes uw factuur. Alles lijkt in orde. Maar
een jaar later ontvangt u bericht van een curator met het verzoek om het bedrag
terug te storten. Dit is geen uitzonderlijke situatie, maar een reëel gevolg van het
Duitse faillissementsrecht.
Het achterliggende principe is eenvoudig: alle schuldeisers moeten gelijk worden
behandeld. Betalingen die vlak voor een faillissement eventueel selectief, aan
begunstigde schuldeisers zijn gedaan, kunnen daarom worden teruggedraaid.
Welke situaties bij een faillissement brengen risico’s met zich mee?
Niet elke betaling is automatisch problematisch, maar er zijn wel duidelijke risico’s in
geval van faillissement.
1. Reguliere betalingen in gevaar
Zelfs een ‘gewone’ betaling op een openstaande factuur kan achteraf ongeldig
worden verklaard, met name wanneer deze kort vóór het faillissement plaatsvindt en
er signalen waren dat de Duitse klant financieel in zwaar weer verkeerde.
2. Betalingen via dwangmaatregelen
Wanneer een betaling tot stand komt via bijvoorbeeld beslaglegging neemt het risico
toe. In dergelijke situaties kan de curator sneller stellen dat de betaling niet op
reguliere wijze heeft plaatsgevonden.
3. Betalingen bij vermoeden van benadeling
De meest verstrekkende categorie betreft situaties waarin sprake is van (vermeende)
benadeling van andere schuldeisers. In die gevallen kan de betaling zelfs nog jaren
later worden teruggedraaid.
Extra aandachtspunt: handelen in crisissituaties bij faillissement in Duitsland
Juist in de fase waarin een Duitse zakenpartner financiële problemen heeft, worden
beslissingen genomen die later juridische gevolgen kunnen hebben. Het afdwingen van betaling via gerechtelijke stappen kan bijvoorbeeld het risico op terugvordering
vergroten.
In de praktijk blijkt dat een buitengerechtelijke regeling in sommige gevallen juist een
stabieler en minder risicovol alternatief kan zijn.
Hoe kunt u risico’s beperken?
Hoewel risico’s nooit volledig uit te sluiten zijn, kunnen ondernemers wel degelijk
maatregelen nemen om hun positie te versterken.
Werk met duidelijke betalingsafspraken
Wanneer u een klant tegemoetkomt met uitstel of gespreide betaling, is het
verstandig dit goed te documenteren en te koppelen aan een realistische
betalingsregeling.
Gebruik eigendomsvoorbehoud
Bij leveringen naar Duitsland is het gebruik van een (naar Duits recht vormgegeven)
eigendomsvoorbehoud een belangrijk instrument om uw positie te beschermen.
Herken signalen op tijd
Vertragingen in betalingen, verzoeken om betalingsregelingen of plotselinge
wijzigingen in communicatie kunnen wijzen op financiële problemen. Vroegtijdig
handelen kan het verschil maken.
En als er toch een faillissement volgt?
Mocht een Duitse zakenpartner failliet gaan, dan is het volgende goed om te weten.
- Procedures worden doorgaans in Duitsland gevoerd
- Vorderingen moeten tijdig worden aangemeld
- Het Duitse faillissementsrecht is in veel gevallen leidend, ook bij internationale transacties
Dit onderstreept het belang van een goede voorbereiding en inzicht in de
regelgeving.
Faillissementspauliana krachtig instrument
De Duitse faillissementspauliana is een krachtig instrument dat ook voor
buitenlandse ondernemers vergaande gevolgen kan hebben. Wie actief is op de
Duitse markt, doet er goed aan zich bewust te zijn van deze risico’s en hier in de
bedrijfsvoering rekening mee te houden. Een proactieve aanpak en het tijdig
herkennen van signalen kunnen helpen om onaangename verrassingen te voorkomen.
