De nieuwe Duitse regels rond het herroepingsrecht roepen in de praktijk veel vragen op. In eerdere artikelen schreven wij al over de nieuwe herroepingsknop en over de afschaffing van het zogenoemde eeuwige herroepingsrecht voor financiële diensten. Maar daarmee is het onderwerp nog niet volledig afgebakend.

Het herroepingsrecht geldt namelijk niet alleen bij klassieke online aankopen in een webshop. Ook diensten, digitale producten, abonnementen, online boekingen en bepaalde platformmodellen kunnen ermee te maken krijgen. Daarnaast bestaat er naast de herroepingsknop ook nog een aparte opzeggingsknop voor doorlopende contracten.

Voor Nederlandse ondernemers die aan consumenten in Duitsland verkopen, is het belangrijk om het verschil goed te begrijpen.

Geldt het herroepingsrecht alleen voor webshops?

Nee. Het Duitse herroepingsrecht is breder dan alleen online koopovereenkomsten. In veel gevallen heeft een consument een herroepingsrecht wanneer een overeenkomst op afstand wordt gesloten, bijvoorbeeld via een website, webapp, app, klantportaal of telefonisch verkoopproces. Dat kan gaan om producten, maar ook om diensten, digitale inhoud, online cursussen, abonnementen of andere consumentencontracten.

De hoofdregel is dus: sluit u online of op afstand overeenkomsten met consumenten in Duitsland, dan moet u controleren of het Duitse herroepingsrecht van toepassing is.

Zijn er uitzonderingen op het herroepingsrecht?

Ja. Niet iedere overeenkomst kan worden herroepen. Het Duitse recht kent verschillende uitzonderingen. Een belangrijke uitzondering geldt voor vrijetijdsdiensten die op een specifieke datum of binnen een specifieke periode worden uitgevoerd. Denk aan:
•    Tickets voor concerten of sportevenementen
•    Deelname aan een cursus of workshop op een vaste datum
•    Rondleidingen, tours of recreatieve activiteiten met een vaste tijd
•    Andere vrijetijdsactiviteiten die duidelijk aan een datum of periode zijn gekoppeld

In dergelijke gevallen bestaat er meestal geen herroepingsrecht. De consument kan de overeenkomst dan dus niet via de herroepingsknop terugdraaien.

Herroepingsknop en opzeggingsknop: wat is het verschil?

De herroepingsknop en de opzeggingsknop lijken op elkaar, maar hebben een ander doel.
De herroepingsknop is bedoeld voor het uitoefenen van het wettelijke herroepingsrecht. Daarmee kan een consument een pas gesloten overeenkomst binnen de herroepingstermijn terugdraaien. De overeenkomst wordt dan in principe behandeld alsof deze niet definitief is geworden.

De opzeggingsknop is bedoeld voor doorlopende consumentencontracten. Denk aan abonnementen, memberships, streamingdiensten, softwarecontracten of andere contracten die automatisch doorlopen. Via deze knop moet de consument het contract eenvoudig online kunnen opzeggen.

Kort gezegd:
•    De herroepingsknop ziet op het terugdraaien van een recent gesloten overeenkomst
•    De opzeggingsknop ziet op het beëindigen van een lopend contract voor de toekomst

Voor ondernemers is dit verschil belangrijk. Een contract kan onder de ene regeling vallen, onder de andere regeling, of in sommige gevallen onder allebei.

Wanneer is de herroepingsknop verplicht?

De herroepingsknop is verplicht wanneer een consument via een online interface een overeenkomst sluit waarvoor een herroepingsrecht geldt.

Dat kan bijvoorbeeld via:
•    Een webshop
•    Een webapp
•    Een mobiele app
•    Een online klantportaal
•    Een boekingssysteem
•    Een abonnementsplatform
•    Een digitale dienst of SaaS-oplossing

De consument moet de herroeping eenvoudig digitaal kunnen indienen. De functie moet duidelijk vindbaar zijn en de consument moet een elektronische bevestiging ontvangen.
Bestaat er voor de betreffende overeenkomst geen herroepingsrecht, bijvoorbeeld door een wettelijke uitzondering, dan hoeft voor die overeenkomst ook geen herroepingsknop te worden aangeboden.

Wanneer is de opzeggingsknop verplicht?

De opzeggingsknop speelt bij doorlopende consumentencontracten die online worden gesloten of online kunnen worden beheerd. Dit zijn contracten waarbij de ondernemer gedurende langere tijd een dienst levert en de consument periodiek betaalt of aan een doorlopende verplichting gebonden is.

Denk bijvoorbeeld aan:
•    Sportschoolabonnementen
•    Online memberships
•    Streamingdiensten
•    Onderhoudscontracten
•    Software- of platformabonnementen
•    Bepaalde vrijetijdsabonnementen

De consument moet het contract via een duidelijke online knop kunnen opzeggen. Daarbij gelden eigen eisen voor de tekst, de bevestiging en de informatie over het moment waarop het contract eindigt.

Waarom zijn hybride modellen juridisch gevoelig?

In de praktijk is het onderscheid tussen herroepingskop en opzeggingsknop niet altijd eenvoudig. Veel aanbieders combineren tegenwoordig losse activiteiten met abonnementen, memberships of automatische verlengingen.

Veel moderne online verdienmodellen bestaan uit meerdere onderdelen. Een ondernemer verkoopt bijvoorbeeld een ticket, maar koppelt daaraan een account, lidmaatschap, automatische verlenging of aanvullende digitale dienst.

Juist bij zulke combinaties ontstaan risico’s. Voor het ene onderdeel kan geen herroepingsrecht bestaan, terwijl voor het andere onderdeel wel een opzeggingsknop nodig is. Ook kan voor het eerste afsluiten van een abonnement wél een herroepingsrecht bestaan, terwijl een losse activiteit op vaste datum daarvan is uitgesloten.

In deze gevallen moet goed worden gekeken naar de opbouw van het aanbod. Gaat het vooral om één concrete prestatie op een vaste datum? Dan kan de uitzondering voor vrijetijdsdiensten gelden. Gaat het om een doorlopende dienst tegen betaling? Dan kan de opzeggingsknop verplicht zijn. Daarom is het verstandig om niet alleen naar de naam van het product te kijken, maar naar de juridische en praktische inhoud van het aanbod.

Wat betekent dit voor Nederlandse ondernemers?

Biedt u producten, diensten, abonnementen of digitale oplossingen aan consumenten in Duitsland aan? Dan is het raadzaam om uw online processen goed te controleren.
Let daarbij vooral op de volgende vragen:
•    Sluit de consument de overeenkomst online of op afstand?
•    Is er sprake van een wettelijk herroepingsrecht?
•    Geldt er misschien een uitzondering?
•    Is er sprake van een doorlopend contract of automatische verlenging?
•    Moet er naast een herroepingsknop ook een opzeggingsknop worden aangeboden?
•    Is de knop duidelijk zichtbaar en technisch goed ingericht?
•    Ontvangt de consument automatisch de juiste bevestiging?
Vooral aanbieders van online cursussen, boekingsplatformen, vrijetijdsdiensten, memberships, SaaS-oplossingen en abonnementen doen er goed aan hun processen tijdig te laten controleren.

Conclusie

De nieuwe Duitse regels gaan verder dan alleen de klassieke webshop. Het herroepingsrecht kan ook gelden voor diensten, digitale producten en online platformen. Tegelijkertijd bestaan er belangrijke uitzonderingen, bijvoorbeeld voor vrijetijdsactiviteiten op een vaste datum.
Daarnaast moet bij doorlopende contracten worden beoordeeld of een opzeggingsknop verplicht is. De herroepingsknop en opzeggingsknop zijn dus twee verschillende systemen, met elk hun eigen functie en gevolgen.
Voor Nederlandse ondernemers die actief zijn op de Duitse markt betekent dit: kijk niet alleen naar de verkoopknop, maar ook naar wat er ná het sluiten van de overeenkomst mogelijk moet zijn.

STRICK ondersteunt Nederlandse ondernemers in Duitsland

Heeft u vragen over het Duitse herroepingsrecht, de herroepingsknop of de opzeggingsknop? STRICK ondersteunt Nederlandse ondernemers bij de beoordeling van hun online verkoopprocessen, contractstructuren en technische implementatie.
Zo weet u tijdig waar u aan toe bent en voorkomt u dat uw webshop, webapp, platform of abonnementsmodel onnodige juridische risico’s oplevert.